To, jakie doświadczenia i doznania cielesne będziemy interpretować jako pociąg seksualny, zależy od społeczno-kulturowego kontekstu, w którym żyjemy. Uczymy się, że każda zdrowa osoba doświadcza pociągu seksualnego, a aktywność seksualna jest nieodłączną częścią każdego dobrze funkcjonującego związku. Kobiety uczą się, że ich wartość w społeczeństwie jest często uzależniona od tego, jak bardzo są pożądane przez mężczyzn. Intymność i bliskość z drugą osobą jest głównie kojarzona z relacjami romantycznymi, a przede wszystkim wyrażana przez seks.
Tego rodzaju przekonania wpływają na to, że możemy „na siłę” szukać w sobie pociągu seksualnego i w taki sposób interpretować różne stany i uczucia. Społeczno-kulturowe klisze narzucają nasze postrzeganie ucieleśnionych doświadczeń, skłaniając nas do interpretacji cielesnych doznań zgodnie z wyuczonymi scenariuszami. W tym artykule chcę zaprosić was do dekonstrukcji własnych doświadczeń w obszarze seksualności, w szczególności pociągu seksualnego. Zachęcam do refleksji nad pytaniem: co jest naprawdę moje, a co zostało mi narzucone przez społeczeństwo?
Czy w poprawny sposób nazwałam to, czego w tym momencie doświadczam – czy to na pewno pociąg seksualny?
Wiedza zawarta w tym artykule płynie z doświadczeń osób będących w spektrum aseksualności, aromantyczności, a także z doświadczeń osób lesbijkich. Choć niektóre z tych koncepcji zostały opisane w literaturze naukowej już jakiś czas temu, np. w eseju „Compulsory Heterosexuality and Lesbian Existence” napisanym przez Adrienne Rich w 1980 roku, w literaturze psychologicznej wciąż nie są szeroko omawiane, a szkoda! Aby poruszać się po tej tematyce, najpierw musimy odpowiedzieć na pytanie – co to jest pociąg seksualny?
Pociąg seksualny to chęć podjęcia aktywności seksualnej z konkretną osobą. Może wyrażać się w myślach takich jak: „Chciał*bym się przespać z tą osobą”. Warto jednak odróżnić pociąg seksualny od kilku innych pojęć, które mogą wydawać się do niego podobne.
Czym różni się pociąg seksualny od innych doznań?
- Libido: To chęć podjęcia aktywności seksualnej, która nie jest ukierunkowana na konkretną osobę i może być realizowana np. przez masturbację. Przykład myśli wynikającej z libido to: „Mam ochotę na seks TERAZ”.
- Pobudzenie seksualne: Fizyczna reakcja naszego ciała, którą często opisujemy jako „podniecenie”.
- Fantazje seksualne: To myśli lub obrazy wyobrażające aktywność seksualną. Nie wszystkie fantazje seksualne są przejawem pociągu seksualnego – tylko te, które chcemy zrealizować z konkretną osobą.
Choć pociąg seksualny, libido i pobudzenie seksualne często występują razem, nie zawsze są ze sobą związane. Teraz przejdźmy do konkretnych przypadków – z czym można pomylić pociąg seksualny?
Przykłady pomyłek dotyczących pociągu seksualnego
- Mylimy pociąg seksualny z pociągiem romantycznym.
Popkultura uczy nas, że zakochanie automatycznie wiąże się z pragnieniem seksu, ale w rzeczywistości nie zawsze tak jest. Można odczuwać pociąg romantyczny – chęć randkowania, wyrażania czułości, snucia wspólnych planów – bez pociągu seksualnego. - Mylimy inne rodzaje pociągu z pociągiem seksualnym.
Oprócz pociągu romantycznego istnieją również pociągi trzeciorzędowe, takie jak:- Pociąg estetyczny: Uczucie podziwu dla czyjegoś wyglądu, które może objawiać się intensywnymi reakcjami, np. rumieńcem.
- Pociąg sensualny: Pragnienie bliskości fizycznej, która nie jest związana z seksem, jak przytulanie czy trzymanie za rękę.
- Mylimy to, że podoba nam się, iż ktoś nas pożąda, z pociągiem seksualnym wobec tej osoby.
Może nam się podobać, że ktoś nas pożąda, bez chęci podjęcia aktywności seksualnej z tą osobą. - Mylimy społecznie narzuconą heteroseksualność z pociągiem seksualnym.
Koncepcja „obowiązkowej heteroseksualności” (compulsory heterosexuality) odnosi się do narzuconych przez społeczeństwo oczekiwań dotyczących heteroseksualnych relacji, szczególnie wobec kobiet. To może powodować, że mylimy te oczekiwania z faktycznym pociągiem. - Mylimy hiperfocus na osobę (ADHD) lub special interest (spektrum autyzmu) z pociągiem seksualnym.
Osoby z ADHD mogą doświadczyć hiperfocusu na konkretną osobę, co można pomylić z pociągiem seksualnym. Podobnie, osoby w spektrum autyzmu mogą mieć „special interest” na punkcie konkretnej osoby, co także może być błędnie interpretowane jako pociąg seksualny.
Skąd mam wiedzieć, że to naprawdę jest pociąg seksualny?
Kluczem jest rozpoznawanie własnych uczuć i odróżnianie ich od narzuconych przez społeczeństwo norm. Społeczeństwo kładzie ogromny nacisk na znaczenie heteroseksualnej miłości i pociągu, co sprawia, że warto aktywnie przypominać sobie, że można kogoś kochać i mieć głębokie zainteresowanie bez odczuwania romantycznych lub seksualnych uczuć wobec tej osoby.
Podsumowując, warto zastanowić się, czy nasze doświadczenia wynikają z rzeczywistego pociągu, czy też są wynikiem społeczno-kulturowych norm, oczekiwań i presji. Poznanie siebie, swoich potrzeb i pragnień jest pierwszym krokiem do bardziej autentycznego przeżywania własnej seksualności.
